Rijbewijzen in Nederland: Complete Gids met Alle Categorieën

Veel Nederlanders weten niet precies welke voertuigen ze met hun rijbewijs mogen besturen. Je rijbewijs B staat al jaren in je portemonnee, maar mag je die trekhaak achter je auto hangen? En wat als je zakelijk een bestelbusje rijdt zwaarder dan 3.500 kg? Fout gokken kost je direct € 295 aan boetes bij de Nationale Politie — en bij een ongeval vervalt je verzekeringsdekking.

In dit artikel doorloop je álle 16 rijbewijscategorieën die het RDW erkent. Je leert exact welke voertuigen bij welke categorie horen, welke medische en theoretische eisen gelden, en wat de nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn op termijn voor jouw situatie betekent. Ook ontrafel ik de codes op de achterkant van je rijbewijs: 4a, 4b, en die mysterieuze categorie G waar niemand het over heeft.

Beginnend bestuurder, ervaren motorrijder die overstapt op een zwaardere categorie, of ondernemer die controleert of het personeel legaal de weg op mag: hier vind je de regelgeving zonder omwegen.

De 16 rijbewijscategorieën die het RDW erkent

Het Nederlandse rijbewijzenstelsel kent twee hoofdgroepen: personenvervoer (A en B) en goederenvervoer (C en D). Daarnaast bestaan er aanvullende categorieën voor specifieke situaties. Hieronder de volledige opsplitsing met concrete voertuigen, kosten en geldigheidsduur.

Categorie A: tweewielers

De A-categorieën splitsen zich op naar motorvermogen en leeftijd. Let op: voor A2 geldt een progressief stelsel. Je stapt pas na twee jaar ervaring door naar het onbeperkte A-rijbewijs, tenzij je bij aanvang al 24 jaar of ouder bent.

• AM: brommer, snorfiets, microcar. Vanaf 16 jaar. Theorie-examen € 50,50 (CBR 2026); praktijk: zie cbr.nl. Geldigheid: 10 jaar.
• A1: motor maximaal 125 cc, 11 kW, 0,1 kW/kg. Vanaf 18 jaar. Theorie € 50,50, praktijk AVB € 83, AVD € 147 (CBR-tarieven 2026). Totaal rijopleiding: € 1.200 – € 1.800.
• A2: motor maximaal 35 kW, 0,2 kW/kg. Vanaf 20 jaar. Zelfde examenkosten als A1. Doorstroom naar A na 2 jaar ervaring.
• A: onbeperkte motor. Vanaf 24 jaar direct, of 22 jaar met 2 jaar A2-ervaring. Examenkosten identiek.

Categorie B: personenauto's en lichte bedrijfsauto's

B is de meest gehouden categorie: 8,9 miljoen Nederlanders hebben deze staan. Toch zitten er haken en ogen aan die velen missen.

Met B mag je voertuigen besturen tot 3.500 kg met maximaal 8 zitplaatsen plus bestuurder. Aanhangwagen mag, mits het totaalgewicht van de combinatie niet over de 3.500 kg komt. Zwaarder? Dan heb je BE of een C1-rijbewijs nodig.

Categorie C en D: beroepsrijbewijzen

Voor commercieel vervoer gelden strengere eisen. Niet alleen praktische vaardigheid, ook beroepscompetentie en periodieke bijscholing zijn verplicht.

* C en CE: 21 jaar, of 18 jaar als je tegelijk de vakbekwaamheid (code 95) haalt. C1: 18 jaar.

De kosten voor een volledige C-opleiding liggen tussen € 2.500 en € 4.500, afhankelijk van je startniveau en het aantal benodigde lesuren. Voor een gedetailleerd kostenoverzicht van het C-rijbewijs verwijs ik je naar onze specifieke pagina.

Categorie T en G: landbouw en speciale voertuigen

Trekkervervoer valt onder categorie T. Je haalt dit rijbewijs vanaf 16 jaar, met theorie-examen € 37,50 en praktijk € 195. Geldigheid: 10 jaar. Let op: met T mag je géén landbouwvoertuig op de openbare weg besturen zonder kentekenplaat — dat vereist een aparte vrijstelling.

Categorie G staat op je rijbewijs als aanvullende code, niet als zelfstandige categorie. Het geeft aan dat je bevoegd bent om landbouwvoertuigen te besturen die sneller rijden dan 25 km/u maar niet sneller dan 40 km/u. Deze code vervalt bij verlenging na je 65e, tenzij je medisch geschikt verklaard wordt.

Wat er in 2026 verandert door de nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn

De nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn (EU) 2025/2205 is eind november 2025 in werking getreden. Nederland moet de regels nog omzetten in eigen wetgeving, en daar staan enkele jaren voor. Tot die tijd veranderen leeftijden, keuringen en categorieën niet.

Wat op termijn wel komt: een digitaal rijbewijs op je telefoon naast het pasje, de mogelijkheid voor lidstaten om begeleid vrachtwagenrijden vanaf 17 jaar toe te staan, en een proeftijd voor beginnende bestuurders. De minimumleeftijd van 18 jaar voor C en CE met vakbekwaamheid (code 95) bestaat al.

Wat nu al geldt: C1 is sinds 2013 een aparte categorie voor voertuigen tussen 3.500 kg en 7.500 kg, met dezelfde CBR-tarieven als C (theorie € 44,80, praktijk € 275). Voor C, C1, CE en C1E is bij aanvraag en elke verlenging een medische keuring nodig; de gezondheidsverklaring kost € 46,90 en de keuring door een arts komt daar apart bij.

De codes op de achterkant van je rijbewijs ontcijferd

De voorkant van je rijbewijs toont categorieën. De achterkant bevat codes die je bevoegdheden beperken of verlengen. Deze codes zijn gestandaardiseerd onder EU-verordening 2013/126.

Code 4a en 4b: geldigheidsdata

Code 4a vermeldt de datum waarop je rijbewijs is afgegeven. Code 4b vermeldt de vervaldatum. 4a en 4b staan op de voorkant en gelden voor het document; de geldigheid per categorie, zoals C en D, staat op de achterkant in kolom 11. Ook na je 65e blijft C en D maximaal 5 jaar geldig; alleen op medische gronden kan het CBR een kortere termijn vaststellen. De nieuwe einddatum wordt bij verlenging in code 4b aangepast.

Overige veelvoorkomende codes

• Code 01: bril of contactlenzen verplicht bij het besturen.
• Code 02: gehoorapparaat verplicht.
• Code 05: aangepaste bediening voertuig (bijvoorbeeld handbediening rem/gas).
• Code 78: beperkt tot voertuigen met automatische transmissie. Geen handgeschakelde auto's.
• Code 96: bevoegdheid tot trekken van aanhangwagen zwaarder dan 750 kg met B-rijbewijs, mits combinatie niet over 4.250 kg komt. Alleen na aanvullend examen, kosten € 195.
• Code 79: beperkte bevoegdheid driewielige motor (alleen bij A1 of A beperkt).

Controleer je eigen codes via het RDW voertuigregistratiesysteem of vraag een uittreksel aan bij het CBR. Foutieve codes komen vaker voor dan gedacht: 1 op de 200 rijbewijzen bevat een administratieve fout die je bevoegdheid onterecht beperkt.

BE, C1E, D1E: de aanhangwagencombinaties uitgelegd

De E-toevoeging achter een categorie betekent altijd: bevoegdheid tot trekken van een aanhangwagen zwaarder dan 750 kg. De voorwaarden verschillen per hoofdcategorie.

Let op: voor BE geldt sinds 2021 een praktijkexamen met aanhangwagen. Vóór 2021 kon je BE soms "bijschrijven" zonder examen. Heb je BE behaald vóór 19 januari 2013? Dan heb je de oude, onbeperkte BE-beboegdheid. Controleer dit op je rijbewijs; de datum in code 4a geeft het antwoord.

Code 95 en beroepscompetentie: wat elke vrachtwagenchauffeur moet bijhouden

Code 95 is geen rijbewijscategorie, maar een verplichte beroepskwalificatie voor commercieel rijden met C of D. Zonder geldige Code 95 mag je niet beroepsmatig rijden, ondanks dat je rijbewijs C of D wel geldig is.

De basiskwalificatie Code 95 haal je in Nederland via CBR-examens voor vakbekwaamheid (theorie en praktijk), verwerkt in je reguliere rijopleiding. Na behalen volgt elke 5 jaar 35 uur nascholing. Kosten nascholing: € 400 – € 650 per 5-jaarscyclus. Verzuim je de nascholing? Dan vervalt Code 95 op de einddatum; er is geen respijttermijn. Heractivering betekent alsnog 35 uur nascholing (doorgaans 5 dagen van 7 uur) en code 95 opnieuw laten bijschrijven.

Controleer je Code 95-geldigheid gratis via het CBR Chauffeursregister. Per 2024 controleert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) scherper: 23% van de gecontroleerde chauffeurs bleek niet in het bezit van geldige nascholing.

Voor snelle trajecten naar beroepsbevoegdheid bieden wij C1 in 1 dag aan — een geconcentreerd programma voor wie snel legaal de weg op moet met middelzware bedrijfsauto's.

Rijbewijskeuze in specifieke situaties

Niet elke situatie vraagt het zwaarst mogelijke rijbewijs. Soms is een lichtere categorie voldoende, soms onderschat je de vereisten. Hieronder drie veelvoorkomende scenario's.

Scenario 1: camper rijden met B-rijbewijs

De meeste campers vallen onder categorie B, mits het rijklaar gewicht niet over de 3.500 kg komt. Populaire modellen op basis van bestelwagenchassis wegen rijklaar al 2.800 – 3.100 kg. Met water, brandstof en bagage kom je snel aan de grens. Bepalend is de toegestane maximummassa op het kentekenbewijs (veld F.2). Is die hoger dan 3.500 kg, dan heb je C1 nodig (tot 7.500 kg) en daarboven C; die categorie haal je los, zonder volledige C-opleiding.

Scenario 2: bestelbus zakelijk rijden

Een middelgrote bestelbus weegt leeg al 2.100 – 2.400 kg. Laad 500 kg gereedschap plus 2 personen, en je zit aan 3.000 kg. Een aanhangwagen met materiaal erachter? Snel zit je over de 3.500 kg-grens. Controleer dit structureel; de ILT controleert bestelbusjes steeds vaker op overbelading. Boete bij meer dan 5% overladen: € 150. Bij meer dan 20%: rijverbod ter plaatse.

Scenario 3: paardentrailer

Paardentrailers wegen leeg 700 – 1.200 kg. Twee paarden erbij: 1.100 – 1.400 kg. Totale combinatie met trekauto: 3.500 – 4.500 kg. Met B-rijbewijs mag je maximaal 4.250 kg totaal rijden mét code 96. Zonder code 96: maximaal 3.500 kg. BE is vaak noodzakelijk. Examenkosten BE: € 245, opleiding 4 – 8 uur: € 300 – € 500.

Aanbevolen producten

Deze producten passen bij dit onderwerp:

Rijbewijs C+D theorie

€73.50 Bekijk op Bol.com →

Vrachtauto en Camper Theorie Boek 2026 - Rijbewijs C of C1 - Theorieboek Module 1 - VTO Vervoer & Logistiek

€39.50 Bekijk op Bol.com →

Vrachtauto Theorie en Praktijk Boeken 2026 - Rijbewijs C of C1 - Theorieboeken Module 1, 2 en 3 + Praktijk - VTO Vervoer & Logistiek

€149.55 Bekijk op Bol.com →

* Prijzen zijn indicatief. Via onze links ontvangen wij mogelijk een commissie.

Veelgestelde vragen

Alle rijbewijscategorieën op een rij

AM, A1, A2, A, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, en T. Daarnaast de aanvullende codes G (landbouwvoertuigen tot 40 km/u) en de beperkingscodes 01 t/m 96. C1 is sinds 2013 een aparte categorie; wie C heeft, mag automatisch ook C1 rijden. Voor een volledig overzicht van alle opleidingen: Bekijk alle rijbewijzen.

Wat verandert er in 2026?

Per 1 januari 2026 zijn er geen nieuwe Nederlandse regels voor rijbewijscategorieën, keuringen of leeftijden ingegaan. De nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn (EU) 2025/2205 is eind 2025 in werking getreden, maar moet nog in Nederlandse wetgeving worden omgezet. Wel gelden de CBR-tarieven 2026: theorie € 44,80, praktijk € 275 en gezondheidsverklaring € 46,90.

Betekenis van categorie G

Categorie G is een aanvullende code, geen zelfstandig rijbewijs. Het geeft bevoegdheid tot besturen van landbouwvoertuigen die harder rijden dan 25 km/u maar niet sneller dan 40 km/u. De code vervalt bij verlenging na je 65e, tenzij je medisch geschikt verklaard wordt. Met alleen T mag je maximaal 25 km/u.

Uitleg van codes 4a en 4b

Code 4a: datum afgifte rijbewijs. Code 4b: vervaldatum van het document. Bij categorie C en D staat op de voorkant de specifieke einddatum van die categorie; 4b geldt voor het hele document. Ook na je 65e blijft de geldigheid van C/D maximaal 5 jaar; een kortere termijn volgt alleen uit de medische beoordeling en wordt in 4b verwerkt.

Kosten van een rijbewijs in 2026

B-rijbewijs: € 1.200 – € 2.500 totaal. C-rijbewijs: € 2.500 – € 4.500. D-rijbewijs: € 2.800 – € 4.800. Motorrijbewijzen: € 1.200 – € 1.800. Deze bedragen inclusief theorie, praktijk, examens en gemiddeld aantal lesuren. Goedkopere aanbiedingen bestaan, maar controleer of alle examenkosten en lesmaterialen inbegrepen zijn.

Medische geschiktheid en keuringen

Voor C, D, CE en DE is een geschiktheidsonderzoek verplicht. Kosten: gezondheidsverklaring € 46,90 (2026), plus de keuring door een arts. Bij twijfel over je medische situatie dien je de gezondheidsverklaring vroeg in, zodat het CBR je geschiktheid beoordeelt voordat je examenkosten maakt.

Direct aan de slag met de juiste categorie

Kies nooit op gevoel, altijd op gewicht en zitplaatsen. Weeg je voertuig leeg en volgeladen. Tel zitplaatsen inclusief bestuurder. Check je aanhangwagen op kentekenbewijs. Pas dan weet je welke categorie écht nodig is.

De regelgeving rond rijbewijzen wordt de komende jaren uitgebreider, niet eenvoudiger. Nederland moet de nieuwe Europese richtlijn nog omzetten; tot die tijd gelden de huidige categorieën, leeftijden en keuringen.

Heb je specifieke vragen over je situatie? Neem contact op met het CBR via 088 227 70 00 of raadpleeg het RDW voertuigregistratiesysteem voor exacte gewichtsgegevens van je voertuig.

Disclaimer: Deze gids bevat affiliate links. Prijzen zijn indicatief.