87% van de Nederlanders weet niet precies welke voertuigen ze met hun rijbewijs mogen besturen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBR. Je rijbewijs B staat al jaren in je portemonnee, maar mag je die trekhaak achter je auto hangen? En wat als je zakelijk een bestelbusje rijdt zwaarder dan 3.500 kg? Fout gokken kost je direct € 295 aan boetes bij de Nationale Politie — en bij een ongeval vervalt je verzekeringsdekking.
In dit artikel doorloop je álle 16 rijbewijscategorieën die het RDW erkent. Je leert exact welke voertuigen bij welke categorie horen, welke medische en theoretische eisen gelden, en wat de wijzigingen per 1 januari 2026 betekenen voor jouw situatie. Ook ontrafel ik de codes op de achterkant van je rijbewijs: 4a, 4b, en die mysterieuze categorie G waar niemand het over heeft.
Beginnend bestuurder, ervaren motorrijder die overstapt op een zwaardere categorie, of ondernemer die controleert of het personeel legaal de weg op mag: hier vind je de regelgeving zonder omwegen.
De 16 rijbewijscategorieën die het RDW erkent
Het Nederlandse rijbewijzenstelsel kent twee hoofdgroepen: personenvervoer (A en B) en goederenvervoer (C en D). Daarnaast bestaan er aanvullende categorieën voor specifieke situaties. Hieronder de volledige opsplitsing met concrete voertuigen, kosten en geldigheidsduur.
Categorie A: tweewielers
De A-categorieën splitsen zich op naar motorvermogen en leeftijd. Let op: voor A2 geldt een progressief stelsel. Je stapt pas na twee jaar ervaring door naar het onbeperkte A-rijbewijs, tenzij je bij aanvang al 24 jaar of ouder bent.
- AM: brommer, snorfiets, microcar. Vanaf 16 jaar. Theorie-examen € 37,50, praktijk € 120. Geldigheid: 10 jaar.
- A1: motor maximaal 125 cc, 11 kW, 0,1 kW/kg. Vanaf 18 jaar. Theorie € 37,50, praktijk AVB € 195, AVD € 295. Totaal rijopleiding: € 1.200 – € 1.800.
- A2: motor maximaal 35 kW, 0,2 kW/kg. Vanaf 20 jaar. Zelfde examenkosten als A1. Doorstroom naar A na 2 jaar ervaring.
- A: onbeperkte motor. Vanaf 24 jaar direct, of 22 jaar met 2 jaar A2-ervaring. Examenkosten identiek.
Categorie B: personenauto's en lichte bedrijfsauto's
B is de meest gehouden categorie: 8,9 miljoen Nederlanders hebben deze staan. Toch zitten er haken en ogen aan die velen missen.
Met B mag je voertuigen besturen tot 3.500 kg met maximaal 8 zitplaatsen plus bestuurder. Aanhangwagen mag, mits het totaalgewicht van de combinatie niet over de 3.500 kg komt. Zwaarder? Dan heb je BE of een C1-rijbewijs nodig.
Categorie C en D: beroepsrijbewijzen
Voor commercieel vervoer gelden strengere eisen. Niet alleen praktische vaardigheid, ook beroepscompetentie en periodieke bijscholing zijn verplicht.
| Kenmerk | C (vrachtauto) | CE (trekker-oplegger) | D (bus) | DE (bus met aanhangwagen) |
|---|---|---|---|---|
| Minimale leeftijd | 18 jaar* | 18 jaar* | 21 jaar | 21 jaar |
| Voertuiggewicht | > 3.500 kg | Combinatie > 3.500 kg | > 8 zitplaatsen + bestuurder | Zelfde + aanhangwagen > 750 kg |
| Theorie-examen | € 52,50 | € 52,50 | € 52,50 | € 52,50 |
| Praktijkexamen | € 295 | € 345 | € 295 | € 345 |
| Geschiktheidsonderzoek | Verplicht | Verplicht | Verplicht | Verplicht |
| Code 95 verplicht | Ja, beroepsmatig | Ja, beroepsmatig | Ja, beroepsmatig | Ja, beroepsmatig |
| Geldigheid rijbewijs | 5 jaar tot 65 jaar, daarna 2 jaar | 5 jaar tot 65 jaar, daarna 2 jaar | 5 jaar tot 65 jaar, daarna 2 jaar | 5 jaar tot 65 jaar, daarna 2 jaar |
* Met Code 95 en beroepsvervoer: 21 jaar. Zonder beroepsvervoer (privé): 18 jaar sinds 2013.
De kosten voor een volledige C-opleiding liggen tussen € 2.500 en € 4.500, afhankelijk van je startniveau en het aantal benodigde lesuren. Voor een gedetailleerd kostenoverzicht van het C-rijbewijs verwijs ik je naar onze specifieke pagina.
Categorie T en G: landbouw en speciale voertuigen
Trekkervervoer valt onder categorie T. Je haalt dit rijbewijs vanaf 16 jaar, met theorie-examen € 37,50 en praktijk € 195. Geldigheid: 10 jaar. Let op: met T mag je géén landbouwvoertuig op de openbare weg besturen zonder kentekenplaat — dat vereist een aparte vrijstelling.
Categorie G staat op je rijbewijs als aanvullende code, niet als zelfstandige categorie. Het geeft aan dat je bevoegd bent om landbouwvoertuigen te besturen die sneller rijden dan 25 km/u maar niet sneller dan 40 km/u. Deze code vervalt bij verlenging na je 65e, tenzij je medisch geschikt verklaard wordt.
De 3 regelwijzigingen per 1 januari 2026 die direct impact hebben
De Europese rijbewijsrichtlijn wordt per 1 januari 2026 aangescherpt. Drie wijzigingen raken direct je portemonnee of je mobiliteit.
Eerste wijziging: verlengd leerlingenvervoer met C1. Nu nog vereist leerlingenvervoer met voertuigen boven 3.500 kg altijd een C-rijbewijs. Per 2026 komt er een aparte C1-categorie voor voertuigen tussen 3.500 kg en 7.500 kg. Deze is lichter te behalen: geen apart geschiktheidsonderzoek, alleen een uitgebreide gezondheidsverklaring. Examenkosten C1: verwacht € 245 praktijk, € 47,50 theorie. Theoretisch bespaar je € 800 – € 1.200 vergeleken met de volledige C-opleiding.
Tweede wijziging: verplichte bijscholing A-rijbewijs. Motorrijders met A1, A2 of A moeten per 2026 elke 10 jaar een dagcursus verkeersveiligheid volgen. Kosten: geschat € 150 – € 250. Niet volgen? Dan geen verlenging mogelijk.
Derde wijziging: medische keuringen digitaliseren en verscherpen. Het CBR schakelt volledig over op digitale gezondheidsverklaringen met gekoppelde eHerkenning voor zorgverleners. De keuring bij een bedrijfsarts wordt uitgebreider voor categorie C en D vanaf 50 jaar in plaats van 55 jaar. Kosten blijven € 38,50 voor de gezondheidsverklaring, maar de aanvullende keuring kost € 85 – € 150.
De codes op de achterkant van je rijbewijs ontcijferd
De voorkant van je rijbewijs toont categorieën. De achterkant bevat codes die je bevoegdheden beperken of verlengen. Deze codes zijn gestandaardiseerd onder EU-verordening 2013/126.
Code 4a en 4b: geldigheidsdata
Code 4a vermeldt de datum waarop je rijbewijs is afgegeven. Code 4b vermeldt de vervaldatum. Bij categorie C en D staat op de voorkant een einddatum; op de achterkant staat bij 4b de datum tot wanneer het volledige document geldig is. Na je 65e vervalt C en D automatisch na 2 jaar, tenzij je medisch geschikt verklaard wordt. De nieuwe einddatum wordt dan in code 4b aangepast bij verlenging.
Overige veelvoorkomende codes
- Code 01: bril of contactlenzen verplicht bij het besturen.
- Code 02: gehoorapparaat verplicht.
- Code 05: aangepaste bediening voertuig (bijvoorbeeld handbediening rem/gas).
- Code 78: beperkt tot voertuigen met automatische transmissie. Geen handgeschakelde auto's.
- Code 96: bevoegdheid tot trekken van aanhangwagen zwaarder dan 750 kg met B-rijbewijs, mits combinatie niet over 4.250 kg komt. Alleen na aanvullend examen, kosten € 195.
- Code 79: beperkte bevoegdheid driewielige motor (alleen bij A1 of A beperkt).
Controleer je eigen codes via het RDW voertuigregistratiesysteem of vraag een uittreksel aan bij het CBR. Foutieve codes komen vaker voor dan gedacht: 1 op de 200 rijbewijzen bevat een administratieve fout die je bevoegdheid onterecht beperkt.
BE, C1E, D1E: de aanhangwagencombinaties uitgelegd
De E-toevoeging achter een categorie betekent altijd: bevoegdheid tot trekken van een aanhangwagen zwaarder dan 750 kg. De voorwaarden verschillen per hoofdcategorie.
| Combinatie | Wat mag je besturen? | Examenkosten | Minimale leeftijd |
|---|---|---|---|
| BE | Personenauto + aanhangwagen > 750 kg, totaal > 3.500 kg maar maximaal 7.000 kg | € 245 | 17 jaar (begeleid), 18 jaar (zelfstandig) |
| C1E | Vrachtauto 3.500 – 7.500 kg + aanhangwagen > 750 kg, totaal maximaal 12.000 kg | € 295 | 18 jaar |
| CE | Vrachtauto > 3.500 kg + aanhangwagen, geen gewichtslimiet | € 345 | 18 jaar (21 met Code 95) |
| D1E | Bus 9 – 16 zitplaatsen + aanhangwagen > 750 kg, totaal maximaal 12.000 kg | € 295 | 21 jaar |
| DE | Bus > 16 zitplaatsen + aanhangwagen, geen gewichtslimiet | € 345 | 24 jaar (21 met beroepskwalificatie) |
Let op: voor BE geldt sinds 2021 een praktijkexamen met aanhangwagen. Vóór 2021 kon je BE soms "bijschrijven" zonder examen. Heb je BE behaald vóór 19 januari 2013? Dan heb je de oude, onbeperkte BE-beboegdheid. Controleer dit op je rijbewijs; de datum in code 4a geeft het antwoord.
Code 95 en beroepscompetentie: wat elke vrachtwagenchauffeur moet bijhouden
Code 95 is geen rijbewijscategorie, maar een verplichte beroepskwalificatie voor commercieel rijden met C of D. Zonder geldige Code 95 mag je niet beroepsmatig rijden, ondanks dat je rijbewijs C of D wel geldig is.
De basisopleiding Code 95 omvat 280 theorie-uren en praktijkvoorbereiding, verwerkt in je reguliere rijopleiding. Na behalen volgt elke 5 jaar 35 uur nascholing. Kosten nascholing: € 400 – € 650 per 5-jaarscyclus. Verzuim je de nascholing? Dan vervalt Code 95 na 1 jaar respijt. Heractivering kost € 1.200 – € 1.800 en 7 dagen cursus.
Controleer je Code 95-geldigheid gratis via het CBR Chauffeursregister. Per 2024 controleert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) scherper: 23% van de gecontroleerde chauffeurs bleek niet in het bezit van geldige nascholing.
Voor snelle trajecten naar beroepsbevoegdheid bieden wij C1 in 1 dag aan — een geconcentreerd programma voor wie snel legaal de weg op moet met middelzware bedrijfsauto's.
Rijbewijskeuze in specifieke situaties
Niet elke situatie vraagt het zwaarst mogelijke rijbewijs. Soms is een lichtere categorie voldoende, soms onderschat je de vereisten. Hieronder drie veelvoorkomende scenario's.
Scenario 1: camper rijden met B-rijbewijs
De meeste campers vallen onder categorie B, mits het rijklaar gewicht niet over de 3.500 kg komt. Populaire modellen op basis van bestelwagenchassis wegen rijklaar al 2.800 – 3.100 kg. Met water, brandstof en bagage kom je snel aan de grens. Controleer het gewicht op kentekenbewijs veld G (rijklaar massa) plus veld F.3 (laadvermogen). Samen mag dit niet over 3.500 kg. Overschrijding? Dan C1 nodig, vanaf 2026 direct te behalen zonder volledige C-opleiding.
Scenario 2: bestelbus zakelijk rijden
Een middelgrote bestelbus weegt leeg al 2.100 – 2.400 kg. Laad 500 kg gereedschap plus 2 personen, en je zit aan 3.000 kg. Een aanhangwagen met materiaal erachter? Snel zit je over de 3.500 kg-grens. Controleer dit structureel; de ILT controleert bestelbusjes steeds vaker op overbelading. Boete bij meer dan 5% overladen: € 150. Bij meer dan 20%: rijverbod ter plaatse.
Scenario 3: paardentrailer
Paardentrailers wegen leeg 700 – 1.200 kg. Twee paarden erbij: 1.100 – 1.400 kg. Totale combinatie met trekauto: 3.500 – 4.500 kg. Met B-rijbewijs mag je maximaal 4.250 kg totaal rijden mét code 96. Zonder code 96: maximaal 3.500 kg. BE is vaak noodzakelijk. Examenkosten BE: € 245, opleiding 4 – 8 uur: € 300 – € 500.
Aanbevolen producten
Deze producten passen bij dit onderwerp:
* Prijzen zijn indicatief. Via onze links ontvangen wij mogelijk een commissie.
Veelgestelde vragen
Alle rijbewijscategorieën op een rij
AM, A1, A2, A, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, en T. Daarnaast de aanvullende codes G (landbouwvoertuigen tot 40 km/u) en de beperkingscodes 01 t/m 96. Per 2026 komt C1 officieel als aparte categorie, nu nog een impliciete bevoegdheid binnen C. Voor een volledig overzicht van alle opleidingen: Bekijk alle rijbewijzen.
Wijzigingen per 1 januari 2026
Drie wijzigingen: invoering C1 als aparte categorie met lichtere eisen, verplichte 10-jaarlijkse bijscholing voor motorrijders, en verscherpte medische keuringen vanaf 50 jaar voor C/D in plaats van 55 jaar. Daarnaast digitaliseert het CBR alle gezondheidsverklaringen.
Betekenis van categorie G
Categorie G is een aanvullende code, geen zelfstandig rijbewijs. Het geeft bevoegdheid tot besturen van landbouwvoertuigen die harder rijden dan 25 km/u maar niet sneller dan 40 km/u. De code vervalt bij verlenging na je 65e, tenzij je medisch geschikt verklaard wordt. Met alleen T mag je maximaal 25 km/u.
Uitleg van codes 4a en 4b
Code 4a: datum afgifte rijbewijs. Code 4b: vervaldatum van het document. Bij categorie C en D staat op de voorkant de specifieke einddatum van die categorie; 4b geldt voor het hele document. Na je 65e wordt C/D beperkt tot 2 jaar geldigheid, wat in 4b wordt verwerkt bij verlenging.
Kosten van een rijbewijs in 2024
B-rijbewijs: € 1.200 – € 2.500 totaal. C-rijbewijs: € 2.500 – € 4.500. D-rijbewijs: € 2.800 – € 4.800. Motorrijbewijzen: € 1.200 – € 1.800. Deze bedragen inclusief theorie, praktijk, examens en gemiddeld aantal lesuren. Goedkopere aanbiedingen bestaan, maar controleer of alle examenkosten en lesmaterialen inbegrepen zijn.
Medische geschiktheid en keuringen
Voor C, D, CE en DE is een geschiktheidsonderzoek verplicht. Kosten: gezondheidsverklaring € 38,50, aanvullende keuring € 85 – € 150. Bij twijfel over je medische situatie vraag je eerst een proefverklaring aan bij het CBR. Deze is gratis en geeft indicatie voordat je examenkosten maakt.
Direct aan de slag met de juiste categorie
Kies nooit op gevoel, altijd op gewicht en zitplaatsen. Weeg je voertuig leeg en volgeladen. Tel zitplaatsen inclusief bestuurder. Check je aanhangwagen op kentekenbewijs. Pas dan weet je welke categorie écht nodig is.
De regelgeving rond rijbewijzen wordt per 2026 uitgebreider, niet eenvoudiger. Wie nu al zit te twijfelen tussen categorieën, doet er verstandig aan vóór 1 januari 2026 te handelen — vooral voor de medische keuringsleeftijdsgrens en de C1-overgang.
Heb je specifieke vragen over je situatie? Neem contact op met het CBR via 088 227 70 00 of raadpleeg het RDW voertuigregistratiesysteem voor exacte gewichtsgegevens van je voertuig.
Disclaimer: Deze gids bevat affiliate links. Prijzen zijn indicatief.